Üye Ol / Giriş yap


Gezi

SABAHATTİN ALİ’NİN İZİNDEN SİNOP CEZAEVİ

ALİ İHSAN ÖKTEN 28.05.2019

Evliya Çelebi’nin “Seyahatname”sinde;  “Büyük ve korkunç bir kaledir. 300 demir kapısı, dev gibi gardiyanları, kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır. Burçlarında gardiyanlar ejderha gibi dolaşır. Tanrı korusun, oradan mahkum kaçırtmak değil, kuş bile uçurtmazlar.” şeklinde anlatılan Sinop Cezaevi,  bir çok mahkum için umudun bittiği yer olmasına karşın, bazıları için  özgürlük tutkusunun sanata, edebiyata şiire yön verdiği yerdir.

Resim-1

Resim-2

“Anadolu’nun Alkatraz’ı” veya “Giren, çıkamaz” diye adlandırılan cezaevi birçok kişi ve olaylara tanık olmuş, birçok yaşanmışlığa ev sahipliği yapmıştır. İçinde Refik Halit Karay, Mustafa Suphi, Ahmet Bedevi Kuran, Refii Cevat, Hüseyin Hilmi, Burhan Felek, Osman Cemal Kaygılı, Celal Zühtü Benneci, Ali, Kerim Korcan, Osman Deniz, Zekeriya Sertel gibi bir çok yazar, gazeteci, siyasetçinin yattığı cezaevinin en ünlü konuğu ise Sabahattin Ali’dir.

Resim-3

Resim-4

Sabahattin Ali, burada kaldığı süre içerisinde Sinop Cezaevi ile ilgili olarak bir çok şiir ve öykü yazmıştır.  Öykü ve şiirlerinde bir taraftan cezaevinin fiziksel koşullarının olumsuzluğundan, cezaevinde yaşanan sorunlardan ve yaşam zorluklarından  bahsederken bir taraftan da mahkumların özgürlüğe olan özlemlerini ve duygularını anlatır. “Duvar” adlı öyküsünde, Sinop cezaevi için; “Uzun zamanlar deniz kenarında ve surlar içindeki bir hapishanede kaldım. Kalın duvarlara vuran suların sesi taş oralarda çınlar ve uzak yolculuklara çağırırdı. Tüylerinden sular damlayarak surların arkasında yükseliveren deniz kuşları demir parmaklıklara hayretle gözlerini kırparak bakarlar ve hemen uzaklaşırlardı.” şeklinde  yazar.

Resim-5

Resim-6

Sabahattin Ali, cezaevinde  yazdığı bir mektubunda şöyle anlatır cezaevini: “Duvarlar… İsten ve kirden yer yer lekelenen, kirecin rengi sararak pis bir sofra örtüsüne dönen kalın taş duvarlar… Taş duvarların dibinde yığılı, üzeri eski kilim veya yırtık battaniyelerle örtülü yataklar… Daima yanlış çalan bir duvar saati, altındaki çivide pis bir havlu, bir bağlama, bir eski yelek. Ve en solda, köşede bulaşık kaplar… Ve ben düşünüyorum…”  Başka bir mektubunda ise Sinop’a geldiği günle cezası bittikten sonraki adamın aynı adam olmadığını yazar;  “…tam bir sene geçti o günden beri, hâlbuki ben ne kadar çok ihtiyarlamıştım! Bir sene evvelki Sabahattin’e bir çocuğa bakar gibi bakıyordum…” diye yazar.

Resim-7

Resim-8

Sabahattin Ali bir mahkumun ağzından yarı kalmış bir firari öyküsünü anlattığı “Duvar” adlı öyküsünde en fazla hürriyeti özler: “Bir mahpusu dünya ile hiç alakası olmayan bir zindana kapamak ona en büyük iyiliği yapmaktır. Onu en çok yere vuran şey, hürriyetin elle tutulacak kadar yakınında bulunmak, aynı zamanda ondan ne kadar uzak olduğunu bilmektir. On adım ötede en büyük hürriyetlere götüren denizi dinlemek ve sonra aradaki kalın kale duvarlarına gözleri dikerek bakmaya, denizi yalnız muhayyilede görmeye mecbur kalmak az azap mıdır? Bahçede insanın ayakucuna inerek ekmek kırıntılarını toplayan ve aynı hürriyetsiz topraklarda sağa sola adım atan bir kuşun bir kanat vuruşuyla bu duvarları aşarak serbestliklerle kucaklaşmaya gittiğini görmektense, nefes almaktan başka hürriyeti hatırlatacak hiçbir şey bulunmayan bir yerde kapanmak daha iyi değil midir?

Fakat benim kaldığım hapishanede her şey, her ses, hürriyeti gözlerin önüne kadar getirmek, sonra birdenbire çekip götürmek için yapılmış gibiydi. Surların üstünde büyüyen ufak ağaçlar, yosunlu taşlardan aşağı sarkan sarı çiçekler bir bahar havası içinde eli kolu bağlı olmanın bütün acılarını içime dökerdi. Uçsuz bucaksız gökte bir kuğu gibi ağır ağır yüzen küçük beyaz bulutlar benden bir tek teselliyi: unutmayı alırlardı.

Ve burada konuşulan şeyler hep eskiye, dışarıya ait şeylerdi. Sanki hiç kimse buraya girdikten sonra yaşamıyor, yahut hafızası bunu zapt etmiyordu. Buradaki hayattan bahsetmek lazım gelince de o kadar isteksiz anlatılırdı ki, insanda, söyleyene azap veren bu şeyleri susturmak arzusu uyanırdı…”

Resim-9

Resim-10

Sabahattin Ali,  Sinop Cezaevinde aynı duygularla “Hapishane Şarkıları” adını verdiği şiirler de  yazar.. Bu şiirlerinden en ünlüsü ve sonuncusu “Hapishane Şarkıları-V” adını verdiği “Aldırma Gönül” isimli şiiridir. Şair, 1933 yılında halk dilinden yararlanarak,  kapatıldığı hücrede kalenin surlarına çarpan deli Karadeniz’in dalgaları eşliğinde ve içinde sevdiklerine, memleketine ve en çok da özgürlüğe duyduğu hasretle yazmıştır bu ünlü  şiirini. Şimdi yattığı tek kişilik koğuş içerinde resminin yanında şiiri asılmış. Bu koğuş yatağı, sazı ve bazı eşyaları ile  korunmaya çalışılıyor.

Resim-11

Resim-12

ALDIRMA GÖNÜL (HAPİSHANE ŞARKILARI-V)


Başın öne eğilmesin
Aldırma gönül aldırma
Ağladığın duyulmasın
Aldırma gönül aldırma

Dışarıda deli dalgalar
Gelip duvarları yalar
Seni bu sesler oyalar
Aldırma gönül aldırma

Görmesen bile denizi
Yukarıya çevir gözü
Deniz gibidir gökyüzü
Aldırma gönül aldırma

Dertlerin kalkınca şaha
Bir sitem yolla Allah’a
Görecek günler var daha
Aldırma gönül aldırma

Kurşun ata ata biter
Yollar gide gide biter
Ceza yata yata biter
Aldırma gönül aldırma

Resim-13

 

1660
Yorumlar
  • avatar
    Neşe Ölçücü
    14 Jun 2019

    Eline yüreğine sağlık Ali İhsan

  • avatar
    Tamer Altay
    4 Jun 2019

    Ali İhsan... Fotoğraflar da yazı da şiirsel. O gezide ben de vardım. Ve pek çok fotoğraf çektim. Senin fotoğraflarını görünce siyah beyaz günlere geri gittim. Ama ... Zindan duvarlarının üzerinde uçan o serseri martı fotoğrafı var ya! İçimden İhsan’da başka bir göz, sanatçı ruhu var dedim. Tebrikler...

  • avatar
    Nezih Oktar
    7 Jun 2019

    Eline, beynine sağlık Ali İhsan. Oraları ziyaret etmiş biri olarak gerçekten çok ilginç.

  • avatar
    Ayla Emrahoglu
    10 Jul 2019

    Çok yakın bir tagihte Sinop Cezaevini gezdim ama tamamlayamadım.Yuregim yetmedi.Umut ağacından da bahsetmemesi beklerdim.Teşekkürler

Yorum yap


ALİ İHSAN ÖKTEN
Diğer yazıları
SHAKESPEARE’NİN TARSUS’U 08.10.2018 tarihinde yayınlandı ve 1909 kez okundu.
KLEOPATRA KAPISI: TARİHİN EN ROMANTİK KAPISI 13.12.2018 tarihinde yayınlandı ve 1817 kez okundu.
TARSUS’TA DOĞUP DÜNYAYA YAYILAN GİZEMLİ DİN: MİTRAS GİZEMCİLİĞİ 21.01.2019 tarihinde yayınlandı ve 2415 kez okundu.
ROMA İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE DÜNYANIN EN GÜÇLÜ ÜNİVERSİTESİ: TARSUS ÜNİVERSİTESİ 14.02.2019 tarihinde yayınlandı ve 2114 kez okundu.
ROMA İMPARATORLUĞU DÖNEMİNDE KİLİKYA’NIN İKİ BAŞKENTİ; TARSUS VE ANAVARZA 05.03.2019 tarihinde yayınlandı ve 1619 kez okundu.
EVLİYA ÇELEBİ’NİN TARSUS’U 02.04.2019 tarihinde yayınlandı ve 1242 kez okundu.
YÜZBAŞI SELAHATTİN’İN TARSUS’U 26.04.2019 tarihinde yayınlandı ve 804 kez okundu.
AZİZ PAVLUS’UN TARSUSLU OLMASI BİR TESADÜF DEĞİLDİ / SAINT PAUL'S BEING FROM TARSUS WAS NOT A CHANCE 04.07.2019 tarihinde yayınlandı ve 1506 kez okundu.
TARSUS’UN ASTROLOJİK ÖNEMİ 09.08.2019 tarihinde yayınlandı ve 687 kez okundu.
KUM ZAMBAĞI: SOYU TÜKENMEDEN GÖRMENİZ GEREKEN BİR BİTKİ 03.09.2019 tarihinde yayınlandı ve 573 kez okundu.
MİTOLOJİDEN GÜNÜMÜZE TARSUS ADI NEREDEN GELMEKTEDİR? ORIGINS OF THE NAME TARSUS FROM MYTHOLOGY TO THE PRESENT DAY 10.10.2019 tarihinde yayınlandı ve 907 kez okundu.
HELSİNKİ VE SONBAHAR 09.11.2019 tarihinde yayınlandı ve 245 kez okundu.